โรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย เดิมชื่อ โรงเรียนบ้านดอยยาว ตั้งอยู่หมู่ที่ ๑๑ ต.แม่ยาว อ.เมือง จ.เชียงราย นายเกาฝง แซ่จ๋าว ผู้ใหญ่บ้านห้วยแม่ซ้ายร่วมกับราษฎรในหมู่บ้านได้ขออนุญาตจัดตั้งโรงเรียนขึ้นเมื่อวันที่ ๖ สิงหาคม ๒๕๑๓ ทางราชการได้แต่งตั้งให้นายชาญ ณ เชียงใหม่ มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่และสอนคนเดียวมีนักเรียนชาย ๑๘ คน นักเรียนหญิง ๘ คน รวม ๒๖ คน ได้สร้างอาคารเรียนชั่วคราวมุงคาเมื่ออาคารเรียนผุพัง จึงมีคณะครูกลุ่มแม่ยาวร่วมกับผู้ใหญ่บ้าน, ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาร่วมกันสร้างอาคารเรียนกึ่งถาวรขนาด ๑๕ x ๖ เมตรหลังคามุงสังกะสี ฝาไม้กระดาน พื้นเทคอนกรีตค่าก่อสร้างคิดเป็นเงิน ๓,๘๒๑ บาท โดยไม่ใช้งบประมาณของทางราชการ ปี พ.ศ. ๒๕๒๑ ทางราชการได้แต่งตั้งนายพิพิธ สัมฤทธิ์ มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่เมื่อวันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๒๑ แทนนายชาญ ณ เชียงใหม่ ซึ่งเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจ ปี พ.ศ. ๒๕๒๑ ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณของทางราชการให้ก่อสร้างอาคารเรียนถาวรแบบ ชร.๐๑ ขนาด ๓ ห้องเรียนค่าใช้จ่ายทั้งสิ้น๑๘๗,๕๐๐บาท และเมื่อวันที่ ๒๑กันยายน ๒๕๒๑ ทางโรงเรียนได้รับความช่วยเหลือจาก บริษัท เชียงรายทำไม้ จำกัด นำรถแทรกเตอร์มาปรับเกรดสนาม เกรดครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๒ ตุลาคม ๒๕๒๑ คิดเป็นค่าแรงงานทั้งสิ้น ๙,๙๐๐ บาท สนามเรียบใช้งานได้ทั้งนี้ที่ดินของโรงเรียนเป็นป่าสงวนมีเนื้อที่ ๑๕ ไร่ ๓ งาน วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๒๒ บริษัท เชียงรายทำไม้ จำกัดได้บริจาคเงิน ๒,๑๐๐ บาท มาทำเสาธงเหล็กถาวรพร้อมฐาน นายอำเภอเมือง นายบรรณสิทธิ์ สลับแสง เป็นผู้รับมอบ ปีการศึกษา ๒๕๒๔ ได้รับงบประมาณจากทางราชการให้ต่อเติมอาคารเรียนออกไปอีก ๒ ห้อง เป็นเงิน ๒๔๐,๐๐๐ บาท ในปีนี้ได้รับงบประมาณในการสร้างส้วมแบบ สปช.๖๐๑จำนวน ๕ ห้อง ค่าก่อสร้าง ๒๕,๐๐๐ บาท ปีการศึกษา ๒๕๒๖ ทางราชการมีคำสั่งแต่งตั้งโยกย้าย นายพิพิธ สัมฤทธิ์ ให้ไปดำรงตำแหน่งที่โรงเรียนบ้านสันป่ายางและให้นายอารมณ์ บรมพิชัยชาติกุล มาดำรงตำแหน่งเมื่อวันที่ ๑ กันยายน ๒๕๒๖ มีนักเรียนชาย ๕๙ คน หญิง ๕๖ คน รวม ๑๑๕ คน ครู ๔ คน ปีการศึกษา ๒๕๒๗ ได้รับงบประมาณจากทางราชการ สร้างถังเก็บน้ำซีเมนต์ แบบ ฝ.๓๓ จำนวน ๔ ถัง ค่าก่อสร้าง ๓๐,๐๐๐ บาท ปีการศึกษา ๒๕๒๙ องค์การบริหาร ส่วนจังหวัด นายมาโนช มณีรัตน์ หัวหน้าคนงานได้ทำการปรับเกรดสนามอีกครั้ง และได้รับเงินบริจาคสมทบการปรับสนามจาก คุณยงยุทธ์ อินทรพิทักษ์ อีก ๕,๐๐๐ บาท ถมดินลูกรัง ๘๐ ลำละ ๓๐ บาท จนแล้วเสร็จ ปีการศึกษา ๒๕๓๐ ได้รับงบประมาณจากทางราชการให้สร้างอาคารเอนกประสงค์แบบ สปช.๒๐๒เป็นอาคาร เฉลิมพระเกียรติ ร.๙ เป็นเงิน ๒๐๐,๐๐๐ บาท สร้างเมื่อวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๓๐ ปี พ.ศ. ๒๕๓๐ ทางราชการได้แต่งตั้งโยกย้าย นายวสันต์ วุฒิชมพู มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่ และโยกย้าย นายอารมณ์ พรมพิชัยชาติสกุล ไปดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนบ้านฟาร์มสัมพันธกิจ เมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๓๐ ปี พ.ศ. ๒๕๓๑ ทางราชการได้แต่งตั้งโยกย้าย นายวสันต์ วุฒิชมพู ไปดำรงตำแหน่งโรงเรียนบ้านหัวดงและแต่งตั้งให้ นายชาติชาย ดิสสังวร มาดำรงตำแหน่งเมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๓๑ ในปี พ.ศ. ๒๕๓๔ ทางราชการได้แต่งตั้ง นายปรารภ สุทธรินทร์ มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่แทน นายชาติชาย ดิสสังวร ที่ย้ายไปดำรงตำแหน่งใหม่ ณ โรงเรียนบ้านห้วยทรายขาว ในปี พ.ศ. ๒๕๓๖ ทางราชการได้แต่งตั้ง นายวิทย์ วิชาคำ มาดำรงตำแหน่ง ครูใหญ่โรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้ายแทน นายปรารภ สุทธรินทร์ นายวิทย์ วิชาคำ ได้ร่วมกับราษฎรบ้านห้วยแม่ซ้ายพัฒนาสถานศึกษาให้เจริญ ก้าวหน้าด้วยดีตลอดมา และในช่วยระยะเวลาที่ได้มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย ได้ปรับปรุงกำหนดตำแหน่งของตนเองให้ก้าวหน้าขึ้นจากครูใหญ่ เป็นอาจารย์ใหญ่ และจากอาจารย์ใหญ่เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน และในปี พ.ศ. ๒๕๔๙ ทางราชการได้แต่งตั้งนายบุญธรรม แก้วเป็ง มาดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย แทนนายวิทย์ วิชาคำ ซึ่งได้รับคำสั่งให้ย้ายไปดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านโละป่าห้า ในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ ทางราชการมีคำสั่งที่ ๐๕๐/๒๕๕๑ ลงวันที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๕๑ เรื่อง ย้ายและแต่งตั้งข้าราชการครูโดยย้าย นายชุมพล สนิทวงค์ ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยทรายขาว มาดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย ด้วยเหตุผลย้ายเพื่อความเหมาะสมและประโยชน์ของทางราชการและย้ายนายบุญธรรม แก้วเป็ง ไปดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยทรายขาว ในคำสั่งเดียวกัน วันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑ ทางราชการมีคำสั่งที่ ๑๔๘/๒๕๕๑ ลงวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑ เรื่อง ตัดโอนตำแหน่ง และอัตราเงินเดือนข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยตัดโอนนางธวัลรัตน์ ทิพย์สอน ครู/ชำนาญการ โรงเรี